چشم دنیا به خاورمیانه؛ جنگ قریبالوقوع یا توافق دقیقه نود؟ | رسانههای جهان چه میگویند؟
رویداد۲۴| با اعلام ضربالاجل تازه از سوی دونالد ترامپ مبنی بر اینکه تهران باید ظرف ۱۰ تا ۱۵ روز به توافقی معنادار برسد، فضای رسانهای جهان بار دیگر به سمت سناریوی «جنگ یا توافق» چرخیده است. برداشت رسانهها یکدست نیست و هر کدام با توجه به جایگاه ژئوپلیتیک کشورش، از زاویه متفاوتی بررسی و تحلیل کرده است.
رویترز: فشار حداکثری با پشتوانه نظامی
خبرگزاری رویترز در گزارشی تحلیلی نوشت که ضربالاجل ترامپ همزمان با «افزایش تحرکات نظامی آمریکا در منطقه» اعلام شده و این همزمانی، پیام سیاسی روشنی دارد: واشنگتن میخواهد نشان دهد تهدید صرفاً لفظی نیست. رویترز تاکید کرده است که کاخ سفید گزینه نظامی را کنار نگذاشته، اما همچنان «درِ دیپلماسی باز است».
در تحلیل این رسانه، جنگ فوری قطعی نیست، اما «ریسک اشتباه محاسباتی» بالا توصیف شده؛ بهویژه اگر تهران ضربالاجل را نادیده بگیرد یا مذاکرات متوقف شود. لحن رویترز بیشتر هشداردهنده است تا قطعی؛ یعنی جنگ را ممکن میداند، اما نه اجتنابناپذیر.
دویچهوله: تنش واقعی است، اما راه مذاکره هنوز باز است
رسانه آلمانی دویچهوله در تحلیل خود تمرکز را بر «تشدید تهدیدهای لفظی متقابل» گذاشته است. دویچهوله نوشته که ضربالاجل ترامپ فضای روانی بازارها و منطقه را ملتهب کرده، اما همزمان کانالهای دیپلماتیک همچنان فعالاند.
در گزارش این رسانه آمده است که اگرچه استقرار نیروهای آمریکایی در منطقه افزایش یافته، اما این اقدام میتواند بخشی از اهرم فشار برای توافق، باشد نه مقدمه حتمی جنگ. دویچهوله در نهایت نتیجه میگیرد که احتمال توافق هنوز از احتمال جنگ مستقیم بیشتر است، اما فاصله دو سناریو کاهش یافته است.
فایننشال تایمز: بازگشت به مدل معاملهگرانه ترامپ
روزنامه بریتانیایی فایننشال تایمز رویکرد ترامپ را «معاملهگرانه» توصیف کرده و نوشته است که رئیسجمهور آمریکا تلاش میکند با تعیین ضربالاجل کوتاه، طرف مقابل را به امتیازدهی سریع وادار کند.
فایننشال تایمز تحلیل کرده که ترامپ به دنبال یک «توافق نمایشی و سریع» است که بتواند آن را دستاورد شخصی معرفی کند. از نگاه این رسانه، احتمال جنگ زمانی بالا میرود که ایران وارد بازی وقتکشی شود. این روزنامه در مجموع سناریوی توافق را همچنان محتملتر، اما مشروط به انعطاف تهران میداند.
حریت: ترکیه نگران موج بیثباتی است
روزنامه ترکیهای حریت در تحلیل خود بیشتر بر پیامدهای منطقهای تمرکز کرده است. حریت نوشته که هرگونه درگیری نظامی مستقیم میان آمریکا و ایران میتواند موج جدیدی از بیثباتی و مهاجرت در منطقه ایجاد کند که ترکیه را مستقیماً تحت تاثیر قرار خواهد داد.
این روزنامه تاکید کرده که آنکارا ترجیح میدهد نقش میانجی ایفا کند و از مسیر دیپلماتیک حمایت میکند. در تحلیل حریت، جنگ سناریویی «پرریسک و پرهزینه» برای همه بازیگران منطقهای است و بنابراین احتمال توافق، هرچند دشوار، همچنان گزینه منطقیتر است.
آنادولو: دیپلماسی هنوز زنده است
خبرگزاری رسمی ترکیه آنادولو گزارش داده که دولت ترکیه در تماس با طرفهای درگیر خواستار خویشتنداری شده است. آنادولو به نقل از منابع دیپلماتیک نوشته که «گفتوگوهای پشتپرده ادامه دارد» و هنوز تصمیمی برای اقدام نظامی قطعی نشده است.
آنادولو برخلاف برخی رسانههای غربی، بر فضای مذاکره تاکید بیشتری دارد و از عبارتهایی مانند «آخرین فرصت برای توافق» استفاده کرده است.
تاس: مخالفت مسکو با هرگونه اقدام نظامی
خبرگزاری روسی تاس در پوشش خود موضع کرملین را برجسته کرده و نوشته است که مسکو با هرگونه تشدید تنش نظامی مخالف است و خواهان بازگشت به گفتوگوهای چندجانبه است.
در گزارش تاس آمده که روسیه افزایش حضور نظامی آمریکا را «نگرانکننده» میداند و آن را عاملی برای بیثباتی منطقه معرفی میکند. با این حال این رسانه از احتمال مداخله مستقیم روسیه سخنی نگفته و بیشتر بر ضرورت حل سیاسی بحران تاکید کرده است.
راشا تودی: آمریکا در حال افزایش فشار برای امتیازگیری
شبکه راشا تودی تحلیل تندتری ارائه داده و نوشته که ضربالاجل ترامپ بخشی از «راهبرد فشار حداکثری جدید» است. این رسانه استدلال میکند که واشنگتن تلاش دارد با تهدید نظامی، دست بالا را در مذاکرات به دست آورد.
راشا تودی احتمال درگیری محدود را منتفی نمیداند، اما جنگ گسترده را بعید توصیف میکند؛ زیرا به اعتقاد این شبکه، هزینههای آن برای آمریکا بسیار بالا خواهد بود.
سیجیتیان: چین خواهان خویشتنداری فوری است
شبکه چینی CGTN در گزارش خود اعلام کرده که پکن از همه طرفها خواسته است از تشدید تنش خودداری کنند. سیجیتیان نوشته که بیثباتی در خلیج فارس میتواند بازار انرژی جهانی را مختل کند و به ضرر اقتصاد جهانی باشد.
این رسانه تاکید کرده که راهحل بحران تنها از مسیر مذاکره میگذرد و تهدید نظامی «کمکی به حل اختلافات نمیکند». لحن سیجیتیان آشکارا ضدجنگ و حامی توافق است.
الجزیره: منطقه در آستانه آزمون جدید است
شبکه قطری الجزیره گزارش داده که کشورهای منطقه با نگرانی تحولات را دنبال میکنند. الجزیره نوشته است که اگر مذاکرات شکست بخورد، احتمال درگیری محدود افزایش مییابد، اما بسیاری از بازیگران منطقهای به دنبال جلوگیری از جنگ گسترده هستند.
این شبکه تاکید کرده که سناریوی عملیات کنترلشده، محتملتر از جنگ فراگیر است؛ یعنی افزایش فشار و تحرکات نظامی بدون عبور از آستانه جنگ تمامعیار.
جهان به توافق فکر میکند، اما از جنگ میترسد
مرور مواضع رسانهها نشان میدهد که رسانههای آمریکایی و اروپایی جنگ را سناریویی واقعی، اما نه قطعی میدانند و توافق را همچنان محتملتر ارزیابی میکنند.
رسانهها در منطقه از دیپلماسی حمایت کرده و نگران پیامدهای جنگ هستند.
رسانههای روسیه و چین اقدام نظامی آمریکا را خطرناک دانسته و با تاکید بر راهحل سیاسی، آشکارا از خویشتنداری و مذاکره دفاع میکنند.
در مجموع، فضای رسانهای جهانی نشان میدهد که سناریوی توافق هنوز وزن بیشتری دارد، اما برای نخستینبار در ماههای اخیر، احتمال درگیری نظامی محدود نیز به طور جدی در تحلیلها مطرح شده است. جهان در وضعیت انتظار پرتنش قرار دارد؛ جایی میان دیپلماسی فشرده و سایه جنگ.
